Kennisbank · Onderzoek
Wat een sauna niet doet
Een sauna krijgt veel toegedicht: calorieën verbranden en afvallen, gifstoffen uitzweten, een hogere woningwaarde. Wij hebben zeven van die claims nagekeken in de publicaties waar ze op zouden rusten. Dit is wat niet klopt, en wat er dan nog overblijft.
Foto ladenHet antwoord
Veelgehoorde claims over sauna’s
De meeste claims kloppen niet. Eén groot Fins onderzoek wel.
Van de meeste gezondheidsclaims over de sauna blijft na het nakijken weinig over. Wat overeind staat, is één groot Fins cohortonderzoek, met duidelijke grenzen.
De leidende systematische review over regelmatig saunagebruik (Hussain en Cohen, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2018) telde veertig studies met samen 3.855 deelnemers. Dertien daarvan waren gerandomiseerd, en de meeste studies hadden minder dan veertig deelnemers. Dat is de basis waar een markt vol percentages op rust.
Daarom staan bij elk cijfer op deze site de naam en het jaar van de publicatie, zodat je het zelf kunt nakijken. Hieronder doen wij dat voor zeven claims die je overal tegenkomt.
Over je lichaam
Vier claims die het lichaam iets beloven
Calorieën, ontgiften, dementie en cortisol.
Verbrand je 300 tot 400 calorieën in de sauna, en val je ervan af?
Dat cijfer komt van sporthorloges, die calorieën afleiden uit de hartslag. Ook saunaonderzoek schat het energieverbruik zo, met een hartslagmeter (Podstawski, Frontiers in Public Health, 2023). Het hart werkt inderdaad harder: bij negentien volwassenen kwam 25 minuten bij 93 graden overeen met fietsen op 60 tot 100 watt (Ketelhut, Complementary Therapies in Medicine, 2019). Maar die hartslag komt van warmte afvoeren, niet van spierarbeid, en een horloge kent dat verschil niet. Het gewicht dat je kwijt bent, is vocht: 0,65 kilo na een uur bij 45 jonge mannen (Podstawski, BioMed Research International, 2019), en dat drink je weer aan. Afvallen doe je er niet van. Een caloriegetal noemen wij niet, zolang wij de meting niet zelf hebben kunnen nakijken.
Is de sauna een detox: zweet je afvalstoffen en gifstoffen uit?
Nauwelijks. De grote fysiologische review over zweetklieren (Baker, Temperature, 2019) noemt de rol van zweet bij het afvoeren van afval- en gifstoffen klein naast die van de nieren en de darmen. Voor PFAS is het gericht gemeten: zweten bracht de uitscheiding van PFOA, PFOS en PFHxS niet op gang (Genuis, ISRN Toxicology, 2013). Wij vonden geen studie die laat zien dat saunagebruik de hoeveelheid van een gifstof in het lichaam verlaagt. Ook de zachtere variant, ‘ondersteunt de natuurlijke ontgifting’, zeggen wij daarom niet.
Is 66 procent minder kans op dementie een vaststaand feit?
Het cijfer bestaat, maar het staat niet vast. Het komt uit het Finse Kuopio-cohort: bij 2.315 mannen lag het dementierisico bij vier tot zeven saunabezoeken per week 66 procent lager dan bij één bezoek per week (Laukkanen, Age and Ageing, 2017). Twee tot drie keer per week gaf in dezelfde studie geen significant verschil. Een groter en onafhankelijk Fins cohort, 13.994 mannen en vrouwen die 39 jaar zijn gevolgd, komt bij negen tot twaalf saunabezoeken per maand uit op 19 procent, vergeleken met wie niet of minder dan vier keer per maand ging (Knekt, Preventive Medicine Reports, 2020). In de eerste twintig jaar was het verband sterker dan daarna: wie afglijdt, gaat minder vaak. Wie het als één percentage brengt, kiest het gunstigste.
Verlaagt de sauna je stresshormoon met 29 procent?
Dat percentage komt uit één meting: dertig mannen van gemiddeld 23 jaar, vier saunarondes van twaalf minuten met telkens een koude duik erna (Podstawski, American Journal of Men’s Health, 2021). Cortisol daalde die middag met 29 procent. Een controlegroep was er niet, dus wat de sauna deed en wat er sowieso gebeurd zou zijn, valt niet te scheiden. Een studie die meet of regelmatig saunagebruik het rustniveau van cortisol verlaagt, konden wij nergens terugvinden.
Over de rest
Drie claims over gewoonte, woning en hitte
Ze gaan niet over je lichaam, en ze kloppen evenmin.
Is een sauna na 21 dagen een gewoonte?
Die 21 dagen komen niet uit onderzoek. Ze gaan terug op Psycho-Cybernetics, een boek uit 1960 van de plastisch chirurg Maxwell Maltz, die opmerkte dat zijn patiënten ongeveer drie weken nodig hadden om aan hun nieuwe gezicht te wennen. Het bekendste onderzoek naar dagelijkse gewoontes volgde 96 vrijwilligers twaalf weken lang (Lally, European Journal of Social Psychology, 2010). Bij de negenendertig deelnemers van wie het verloop bruikbaar was, lag de mediaan op 66 dagen, met een spreiding van 18 tot 254 dagen. Reken op maanden, en op een sauna die dichtbij genoeg staat om die maanden vol te houden.
Verhoogt een sauna of spa de waarde van je woning?
Dat kan niemand je onderbouwd beloven. Er is geen Nederlands cijfer dat het aantoont, en de bronnen uit de makelaardij spreken elkaar tegen. Op onze site staat een sauna daarom nergens als investering in je huis. Koop hem voor de avonden dat je erin zit. Wat een volgende bewoner ervoor over heeft, is een gok die je niet hoeft te nemen.
Is heter altijd beter?
Nee. Bij 22 vrouwen die zelden naar de sauna gingen, is dezelfde sessie twee keer gemeten: op 80 en op 120 graden (Podstawski, Frontiers in Public Health, 2023). Op 80 graden verbeterde de stemming op elk onderdeel en daalde de bloeddruk, bij dezelfde 22 vrouwen, zonder controlegroep. Op 120 graden keerde dat om, de bovendruk daalde niet, en een deel van de deelnemers werd onwel. Het Finse cohort waar de gezondheidscijfers op rusten, zat in sauna’s van gemiddeld 79 graden (Laukkanen, JAMA Internal Medicine, 2015). De gezondheidscijfers gaan over sauna’s van rond de 80 graden. Heter bleek in dit onderzoek niet beter.
Wat er overblijft
Wat het onderzoek wel laat zien
Wat er wel is aangetoond
Wie de zeven claims wegstreept, houdt iets over.
In Kuopio, in Oost-Finland, werden 2.315 mannen ruim twintig jaar gevolgd. Wie vier tot zeven keer per week naar de sauna ging, had een 63 procent lager risico op plotselinge hartdood dan wie één keer per week ging (Laukkanen, JAMA Internal Medicine, 2015). Dat is observationeel: het laat zien wat samen voorkomt, niet wat wat veroorzaakt. Het gaat over Finse mannen, vergeleken met landgenoten die ook wekelijks gaan. Bij een langere blik op hetzelfde cohort kromp het verschil in totale sterfte tot 14 procent (Kunutsor, Experimental Gerontology, 2022). En wie veel naar de sauna ging maar een slechte conditie had, was niet aantoonbaar beter af (Laukkanen, Progress in Cardiovascular Diseases, 2018). De sauna komt naast bewegen, niet in plaats ervan.
Met al die grenzen erbij is regelmatig gaan nog altijd de best onderbouwde reden in deze markt. En dan is er iets waar geen studie voor nodig is. Lekker twintig minuten in de warmte zitten, zonder telefoon, mag ook gewoon de reden zijn.
In de praktijk
Vragen tijdens het adviesgesprek
We noemen alleen cijfers met een bron.
Wij geven geen gezondheidsadvies. Daarvoor is je huisarts er. Wat wij wel doen, is elk cijfer terugbrengen naar de publicatie, met naam en jaar. Kom je op onze site een saunaclaim zonder bron tegen, dan horen wij dat graag.
In de showroom vergelijk je afmetingen, indelingen en materialen. Onderzoek naar Finse sauna’s is niet zonder meer van toepassing op infrarood. Infraroodcabines kun je werkend proberen. Bij Finse sauna’s vergelijk je de bouw en afwerking. Deze staan uit.
Veiligheid
Wanneer medisch advies nodig is
Drie situaties waarin je eerst overlegt, en één cijfer dat geen mythe is.
Bij instabiele angina pectoris, een recent hartinfarct of een ernstige vernauwing van de aortaklep wordt de sauna afgeraden (Hannuksela en Ellahham, The American Journal of Medicine, 2001). Heb je een hartaandoening, een wisselende bloeddruk of medicijnen daarvoor, overleg dan eerst met je huisarts. Bij zwangerschap verschillen de bronnen. Leg de vraag voor aan je verloskundige of arts.
In Finland overlijden jaarlijks minder dan twee op de honderdduizend inwoners in de sauna, en in de helft van die gevallen was alcohol in het spel (Kenttämies en Karkola, Journal of Forensic Sciences, 2008). Geen alcohol dus, niet te heet, eruit zodra je je licht in het hoofd voelt, en kinderen nooit alleen.
Verder lezen
Verder lezen
Sauna en het hart: het Finse onderzoek
Het Kuopio-cohort uitgeschreven, met de aantallen en de grenzen erbij.
Sauna en slaap
Wat er over warmte en inslapen is gemeten, en wat niet.
Infrarood of Finse sauna
Het verschil in de praktijk, en waarom het onderzoek over de Finse sauna gaat.
Verantwoording
Bronnen en auteur
Elke bron op deze pagina is nagekeken in de oorspronkelijke publicatie.
Zelf kijken
Vragen over de keuze van een sauna?
In de showroom aan de Loodijk vergelijk je binnen- en buitensauna’s. We beantwoorden je vragen over de modellen, plaatsing en het gebruik.

